DE OERVOGEL - Ostromia Crassipes (voorheen Archaeopteryx)

1970 was een bijzonder jaar voor Teylers. De Amerikaanse paleontoloog John Ostrom ontdekte toen dat een Pterodactylus die hij in het museum bestudeerde geen vliegende sauriër was maar een oervogel, de Archaeopteryx. Tot dat moment waren er nog maar drie andere exemplaren bekend. Bijzonder is dat de zogenaamde Pterodactylus al in 1855 in Duitsland was gevonden, waarmee het de vroegste vondst van deze oervogel is. Hij werd door de wetenschapper en handelaar Von Meyer in 1857 beschreven, maar die zag de veren voor de afdrukken van de vlieghuid aan. In 1860 verkocht hij zijn vondst aan Teylers, waar het jarenlang onder de naam Pterodactylus crassipes werd getoond. Hoewel het fossiel maar een klein deel van de oervogel toont, zijn de veerafdrukken en de hoornschachten aan de handklauwen duidelijk te zien. Momenteel zijn er 11 vondsten van de Archaeopteryx bekend. Alle vondsten zijn gedaan in Duitsland in afzettingen uit het Jura, ca. 150 miljoen jaar geleden. Hoewel hij de oervogel wordt genoemd, is hij niet de voorouder van alle vogels. De Archaeopteryx wordt nu gezien als een zijtak in de vogelevolutie.

Teylers exemplaar, dat in wetenschappelijke kringen het 'Haarlemmer' exemplaar wordt genoemd, was eigenlijk te vroeg gevonden. Vijf jaar voor het eerste vogelveertje en zes jaar voor het eerste volledige skelet. Von Meyer was nog niet bedacht op de aanwezigheid van vogels in de platenkalk en was dus ook niet bedacht op de aanwezigheid van veren.

De oervogel Archaeropteryx lithographica, in 1860 door Teylers Museum aangekocht, is waarschijnlijk afkomstig uit de groeve Jachenhausen in de nabijheid van Riedenburg, ten oosten van Eichätt. Teylers exemplaar is zeer onvolledig, maar ondanks dit vertoont het ook weer bijzonderheden die bij de andere niet of nauwelijks te zien zijn. Zo zijn de krachtige scherpe klauwen van de vingers goed zichtbaar en, wat bijzonder is, de afdrukken van de hoornschedes (de nagels) zijn zeer goed bewaard gebleven.

In juli 2016 onderzochten Oliver Rauhut en Christian Foth het exemplaar opnieuw. Ze concludeerden dat het een apart geslacht betrof dat Ostromia noemden naar John Ostrom. Publikatie van hun bevindingen volgde in december 2017. De typesoort is Pterodactylus crassipes, de oorspronkelijke naam. De combinatio nova wordt Ostromia crassipes.