Goudbladelektroscoop

Haarlem J. Van Waveren, pre 1859


1. Met een elektroscoop kan elektrische lading worden aangetoond. Omdat glas een prima isolator is, kan een elektrische lading die aan de bovenzijde wordt aangebracht niet weglekken. De lading verspreidt zich dan wel over de geleidende staaf. Aan de onderkant van deze staaf zitten twee dunne blaadjes goudfolie, die heel soepel kunnen bewegen. Omdat gelijknamige ladingen elkaar afstoten, wijken deze twee blaadjes goudfolie uiteen zodra de elektroscoop is geladen. De fles die aan de buitenkant met tinfolie is bekleed, is een elektroscoop volgens het ontwerp van A. Bennet (1786). Door de tinfolie te aarden wordt de elektroscoop minder gevoelig voor een extern elektrisch veld. Op de bodem bevindt zich hygroscopische (wateraantrekkende) vloeistof die eventueel verstorende waterdamp kan opnemen.


3. Een elektroscoop is gemaakt voor het aantonen van elektrische lading. De werking is gebaseerd op het afstoten van gelijksoortige ladingen. Een elektrische lading die aan de bovenzijde wordt aangebracht verspreidt zich over de geleider, waardoor twee dunne blaadjes goudfolie aan de binnenkant van de elektroscoop uit elkaar bewegen. Dit type, vooral bedoeld voor atmosferische elektriciteit, is voor het eerst in 1887 beschreven door de Oostenrijkse natuuronderzoeker Franz Exner. Kenmerkend zijn de twee zijwaartse staafjes waarmee aan de binnenkant twee beschermplaten tegen het goudfolie kunnen worden geduwd. Het apparaat is daardoor eenvoudig te transporteren. Dit exemplaar, gemaakt door Jilles van Waveren (de eigen instrumentmaker van Teylers Museum), kan met een luchtpomp worden leeggezogen om weglekken van lading via de lucht te voorkomen.

Administration name

Fysisch Kabinet

Titel

Goudbladelektroscoop

Vertaalde titel

Gold leaf electroscope

Vervaardiger

[{'date_of_birth': u'', 'role': u'', 'qualifier': '', 'date_of_death': u'', 'creator': 'J. Van Waveren, Haarlem'}]

Datering

[{'start': '1859', 'end_precision': u'', 'end': u'', 'start_precision': 'pre'}]

Materiaal

[{'material': 'Copper'}, {'material': 'Wood'}, {'material': 'brass'}, {'material': 'Paper'}, {'material': 'Glass'}]

Formaat

[{'notes': u'', 'part': 'geheel', 'type': 'hoogte', 'value': '250', 'unit': 'mm'}, {'notes': u'', 'part': 'voet', 'type': 'diameter', 'value': '140', 'unit': 'mm'}, {'notes': u'', 'part': 'bol', 'type': 'diameter', 'value': '100', 'unit': 'mm'}, {'notes': u'', 'part': 'geheel', 'type': 'hoogte', 'value': '400', 'unit': 'mm'}, {'notes': u'', 'part': 'voet', 'type': 'diameter', 'value': '65', 'unit': 'mm'}, {'notes': u'', 'part': 'cilinder', 'type': 'diameter', 'value': '90', 'unit': 'mm'}, {'notes': u'', 'part': 'geheel', 'type': 'hoogte', 'value': '232', 'unit': 'mm'}, {'notes': u'', 'part': 'voet', 'type': 'diameter', 'value': '86', 'unit': 'mm'}, {'notes': u'', 'part': 'bol', 'type': 'diameter', 'value': '94', 'unit': 'mm'}]

Objectnummer

FK 0474 01

Opschrift

[{'reference': '..\\images\\Fysisch\\Gekoppelde afbeeldingen\\FK 0474-01.jpg'}]